Cennik usług adwokatów i radców prawnych jest gotowy

Ministerstwo Sprawiedliwości ujawniło projekt maksymalnych stawek za usługi prawników. Są znacznie niższe od tych, jakie adwokatom i radcom płacą dziś klienci

Właśnie taki jest cel tej regulacji: obniżyć koszty usług prawnych. O dobiegających końca pracach nad nią "Rzeczpospolita" pisała cztery tygodnie temu. Teraz projekty zmian w ustawach i projekty nowych rozporządzeń o opłatach trafiły już do uzgodnień międzyresortowych.

Taryfa zamiast swobody

Dziś zapłatę ustalają prawnik i jego klient w umowie. Ministerstwo chce wprowadzić do tych umów ograniczenie w postaci tzw. stawek ostatecznych limitujących wysokość honorariów adwokatów i radców. Zbyt mała ich liczba w Polsce sprawia, że ceny usług są wysokie, co wielu potrzebujących pozbawia pomocy prawnej. W tej sytuacji, zdaniem MS, reguły wolnego rynku nie mogą być jedynym regulatorem dochodów prawników. Dlatego dotychczasową swobodę ustalania wynagrodzeń chce zastąpić ich kontrolą na wzór taryfy maksymalnych opłat notarialnych.

Drobne zaliczki, a reszta po wyroku

Zaproponowane rozwiązania mają też poprawić efektywność działania pełnomocników procesowych -tłumaczy ministerstwo -bo ich wynagrodzenia będą zależały od wyniku sprawy. Inaczej niż dziś strona wygrywająca proces będzie odzyskiwała od przeciwnika całość kosztów pomocy prawnika.

Nowością jest także propozycja ograniczonych obowiązkowych zaliczek (stawki wstępne). Gdy prawnik weźmie sprawę, będzie mógł zainkasować od klienta nie więcej niż 1/3 stawki ostatecznej z cennika, w sprawach roszczeń pieniężnych zaś najwyżej 2 proc. wartości roszczenia, nie więcej jednak niż połowę płacy minimalnej (468 zł). Resztę dopiero po prawomocnym zakończeniu sprawy. Całość opłaty za proces o pieniądze to byłaby dla adwokata powoda pochodna (procent według taryfikatora) kwoty roszczenia zasądzonego w procesie, a dla prawnika strony pozwanej - kwoty oddalonego powództwa (honorarium za proces nie mogłoby przekroczyć 100 tys. zł). Jeśliby pozew oddalono w całości, adwokat powoda dostałby tylko zaliczkę. Także tylko zaliczką musiałby się zadowolić pełnomocnik pozwanego, gdyby jego przeciwnikowi zasądzono całą żądaną kwotę.

Opłaty za czynności nieprocesowe, np. za poradę czy opinię prawną, byłyby określone kwotowo.

Pisemna umowa o zapłatę

Umowy o wynagrodzenia prawnicy będą musieli zawierać z klientami na piśmie. Gdyby taka umowa nie była spisana, adwokat czy radca straciłby prawo do honorarium. Odpis umowy prawnik będzie musiał wraz z pełnomocnictwem od klienta przedstawiać sądowi. Klienci będą płacili prawnikowi na konto, do ręki tylko sumy do 250 zł, a i to na fakturę. Jak uzasadnia MS, uniemożliwi to opłacanie adwokatów "brudnymi" pieniędzmi.

Prawnicy będą mieli obowiązek prowadzić specjalne księgi z rejestrami umów o usługi prawnicze. Mają też corocznie składać oświadczenia majątkowe.

Dziś przy określaniu stawek adwokackich obowiązują tylko stawki minimalne. "Rz" postanowiła pokazać, jak wyglądają ceny w różnych regionach kraju (cennik taki ukazał się w "Rz" z 27 lutego 2007 r.) Są one różne nie tylko w zależności od miejsca, ale i wielkości kancelarii. I tak w dużej kancelarii w Gdańsku klient indywidualny musi zapłacić za:

- poradę prawną - od 60 zł w górę,

- rozwód, separację i alimenty - od 1000 zł,

- opinię prawną - od 100 do 250 zł,

- opracowanie pozwu, apelacji i zażalenia - od 200 do 550 zł.

W kancelarii w Kielcach są to odpowiednio kwoty: 30 zł i więcej, od 400 do 1500 zł, od 100 do 200 zł i od 200 do 500 zł. Nieco wyższe są dziś kwoty dla klientów biznesowych.

W Krakowie w kancelarii średniej wielkości trzeba zapłacić za:

- poradę - 100 zł,

- opinię prawną - do 1000 zł,

- stałą obsługę prawną - do 4 tys. zł miesięcznie,

- negocjacje i mediacje - od 2 do 20 proc. wartości sporu.

W sprawach:

o roszczenie pieniężne, zależnie od kwoty uwzględnionego roszczenia lub oddalonego powództwa: - do 10 tys. zł - 15 proc. kwoty

- ponad 10 tys. do 50 tys. zł

- 1500 zł + 10 proc. od nadwyżki ponad 10 tys. zł

- powyżej 50 tys. do 200 tys. zł

- 5500 zł + 8 proc. od nadwyżki ponad 50 tys. zł

- powyżej 200 tys. do 1 mln zł

- 17,5 tys. zł + 6 proc. od nadwyżki ponad 200 tys. zł

- ponad 1 mln zł - 65,5 tys. zł + 3 proc. od nadwyżki ponad 1 mln zł

o rozwód i unieważnienie małżeństwa

- 1000 zł o alimenty

- 180 zł o stwierdzenie nabycia spadku

- 180 zł o eksmisję z mieszkania

- 360 zł o ochronę dóbr osobistych i praw autorskich

- 1000 zł z zakresu postępowania układowego lub upadłościowego

- 3600 zł rejestracja spółki

- 2400 zł obrona w procesie przed sądem rejonowym

- 1200 zł obrona w procesie przed Sądem Najwyższym

- 1800 zł za sporządzenie i wniesienie skargi konstytucyjnej oraz udział w rozprawie

- 1500 zł ze stosunku pracy

- 180 zł za udzielenie porady

- 100 zł za sporządzenie pozwu

- 300 zł za sporządzenie apelacji, skargi kasacyjnej

- 600 zł za sporządzenie pisemnej opinii prawnej

- 2000 zł za sporządzenie projektu umowy

- 1000 zł za godzinę pracy

- 30 proc. płacy minimalnej (dziś: 280,80 zł)

Propozycja wprowadzenia maksymalnych stawek za usługi prawnicze jest nie tylko bulwersująca, ale wręcz absurdalna. Nie do przyjęcia i oburzające jest też rozwiązanie dotyczące zaliczek, które nakładałoby na adwokatów ciężar ryzyka niezapłacenia przez klienta honorarium za pracę. Jeśli te projekty staną się prawem, zaskarżymy je do Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu jako niedopuszczalną ingerencję w wolność działania samorządu zawodowego, a także do Trybunału Konstytucyjnego.